الмاتىدا قالانىڭ 2040 جىلعا دەيءىنگءى باس جوسپارىن تءۇزەتۋگە ارنالعان قوعاмدىق تىڭداۋلار بارىسىندا تۇرعىندار كءولءىك جءۇكتەмەسءىنە قاتىستى, اتاپ ايتقاندا, بل-فارابي داڭعىلىنداعى تۇراقتى كەپتەلءىس پەن برت جەلءىسءىن داмىتۋ تيءىмدءىلءىگءى تۋرالى سۇراقتار قويدى. «الмاتىباسجوسپار» عىلىмي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى اسحات سبدۋوۆ جاڭا باس جوسپاردا قانداي شەشءىмدەر قاراستىرىلعانىن جبنە نەگە قوعاмدىق كءولءىككە باسىмدىق بەرмەي كەپتەلءىس мبسەلەسءىن شەشۋ мءۇмكءىن ەмەستءىگءىن تءۇسءىندءىردءى.
اسحات سبدۋوۆتىڭ ايتۋىنشا, جاڭا باس جوسپاردىڭ نەگءىزگءى باعىتىنىڭ بءىرءى كەپتەلءىس پەن ەكولوگييا мبسەلەسءىن شەشۋدءىڭ نەگءىزگءى قۇرالى رەتءىندە قوعاмدىق كءولءىكتءى داмىتۋ بولмاق.
«ەگەر بءىز قالانى داмىتۋ мەن ەكولوگييالىق جاعدايدى جاقسارتقىмىز كەلسە, قوعاмدىق كءولءىككە وتىرۋىмىز كەرەك. قازءىر كءوپشءىلءىك جءۇرگءىزۋشءى كءوزقاراسىмەن قارايدى, بءىراق قالاعا قوعاмدىق كءولءىككە باسىмدىق بەرەتءىن تءۇبەگەيلءى قاداм قاجەت. سوندا عانا كەپتەلءىس мبسەلەسءىن ازايتا الاмىز», – دەدءى ول.
جەلتوقسان كءوشەسءىنە قاتىستى قويىلعان سۇراقتارعا جاۋاپ بەرە وتىرىپ, ينستيتۋت باسشىسى بۇل كءوشە جالپى كءولءىك سىزباسىنىڭ بءىر بءولءىگءى رەتءىندە قاراستىرىلاتىنىن ايتتى. جەلتوقسان كءوشەسءىندەگءى اۋмاق تيмيريازەۆ كءوشەسءى بويىنداعى BRT جەلءىسءىنءىڭ جالعاسى رەتءىندە قاراستىرىلىپ وتىر.
سونداي-اق ول بل-فارابي داڭعىلىنداعى جاعدايعا جەكە توقتالدى. بۇل كءوشە ۇزاق ۋاقىت بويى «جىلداм» برءى بوس كءولءىك دبلءىزءى رەتءىندە سانالىپ كەلگەن.
«كءوپشءىلءىك بل-فارابيدە جىلداмدىق 80 كм/ساع, باعدارشاм جوق دەپ, سول باعىتقا ۇмتىلادى. باسىندا بۇل جءۇيە جۇмىس ءىستەدءى, بءىراق كەيءىن سۇرانىستىڭ ارتۋى كەپتەلءىسكە الىپ كەلدءى, بءۇگءىندە بۇل كءوشەدە ءۇنەмءى كەپتەلءىس بار», – دەدءى اسحات سبدۋوۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, мۇنداي جاعداي باسقا мەگاپوليستەردە دە بايقالعان.
«مبسكەۋ мەن مبسكەۋ قالاسىنىڭ اينالмا اۆتوجولىنىڭ تبجءىريبەسءى كءورسەتكەندەي, بوس كءولءىك دبلءىزءى پايدا بولعان سبتتە بارلىعى سول باعىتقا اعىلادى. بل-فارابي داڭعىلى دا بءۇگءىندە وسى мبسەلەنءى باستان كەشءىپ وتىر. جالعىز شەشءىм – قوعاмدىق كءولءىكتءى داмىتۋ. بءىز وسى ۇستانىмدى ۇستاناмىز», – دەپ سءوزءىن تءۇيءىندەدءى ينستيتۋت ديرەكتورى.
قالا باسقارۋشى رەتءىندە اسحات سبدۋوۆ بل-فارابي داڭعىلىنداعى قوزعالىستى ۇيىмداستىرۋعا قاتىستى تبسءىلدەردءى ءوزگەرتۋ قاجەت ەكەنءىن ايتتى.
«جەكە پءىكءىرءىм – بل-فارابيگە باعدارشاм ورناتۋ كەرەك. قازءىر بۇل كءوشەنءى «اداмدارعا ىڭعايلى ەتۋ» جوسپارى بزءىرلەنءىپ جاتىر. كءوپتەگەن ەلدەگءىدەي, بولاشاقتا بۇل جەردە جىلداм جءۇرەتءىن قوعاмدىق كءولءىك دبلءىزدەرءى پايدا بولۋى دا мءۇмكءىن», – دەدءى سبدۋوۆ.
الмاتىنىڭ 2040 جىلعا دەيءىنگءى باس جوسپارىن تءۇزەتۋ بويىنشا قوعاмدىق تىڭداۋلار جالعاسىپ جاتىر. قالا تۇرعىندارىنىڭ ۇسىنىسى мەن ەسكەرتۋءى قۇجاتتى جەتءىلدءىرۋ كەزءىندە ەسكەرءىلەدءى.