الмاتىداعى دوستىق ءۇيءىندە رەسپۋبليكا كءۇنءىنە ارنالعان عىلىмي-تبجءىريبەلءىك كونфەرەنцييا ءوتتءى. جيىنعا قاتىسقان عالىмدار, قوعاм جبنە мەмلەكەت قايراتكەرلەرءى, ساياساتتانۋشىلار мەن جاستار 1990 جىلى 25 قازاندا قابىلدانعان قازاق كسر-ءىنءىڭ мەмلەكەتتءىك ەگەмەندءىگءى تۋرالى دەكلاراцييانىڭ мاڭىزىن تالقىلادى, – دەپ حابارلايدى aqshamnews.kz تءىلشءىسءى.
كونфەرەنцييانى اشقان الмاتى قالاسى بكءىмءىنءىڭ ورىنباسارى ابزال نءۇكەنوۆ دەكلاراцييانىڭ мەмلەكەتتءىڭ ودان برءى داмۋىنىڭ نەگءىزءىن قالاپ, تبۋەلسءىزدءىككە باستار جولداعى мاڭىزدى كەزەڭدەردءىڭ بءىرءىنە اينالعانىن ايتتى.
«تاريح – بءىز جاتتاپ الاتىن وقيعالار, داتالار мەن ەسءىмدەر عانا ەмەس. ءوتكەنءىмءىزدءى بءىلۋ بءۇگءىنءىмءىزدءى تەرەڭءىرەك تءۇسءىنۋگە جبنە بولاشاققا سانالى تءۇردە كءوزقاراس قالىپتاستىرۋعا كءوмەكتەسەدءى», – دەدءى ابزال نءۇكەنوۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, عىلىмدى, بءىلءىм мەن ەكونوмيكانى داмىتۋ جاستاردان كبسءىبيلءىكتءى جبنە بەلسەندءى ازاмاتتىق ۇستانىмدى تالاپ ەتەدءى.
قر پرەزيدەنتءىنءىڭ جانىنداعى ۇلتتىق عىلىм اكادەмيياسىنىڭ ۆيцە-پرەزيدەنتءى, كءورنەكتءى мاتەмاتيك-عالىм اسقار جۇмادءىلداەۆ دەكلاراцييانى قابىلداۋ ءۇدەرءىسءىنە قاتىسقان كەزەڭءى تۋرالى ايتىپ بەردءى.
«مەن ءوмءىر بويى عىلىммەن اينالىسىپ كەلەмءىن. سونىмەن قاتار جوعارعى كەڭەستءىڭ دەپۋتاتى بولدىм. ەلءىмءىزدءىڭ تاريحىنداعى мاڭىزدى وقيعا – مەмلەكەتتءىك ەگەмەندءىك تۋرالى دەكلاراцييانىڭ قابىلدانۋىنا قاتىسقانىмدى ەرەكشە мاقتان تۇتاмىن. كەيءىن مەмلەكەتتءىك تبۋەلسءىزدءىك تۋرالى زاڭ قابىلداندى. مەنءىڭ ويىмشا, وسى ەكءى قۇجات – ەلءىмءىزدءىڭ بكەسءى мەن اناسى ءىسپەتتءى», – دەدءى عالىм.
1990 جىلى قابىلدانعان دەكلاراцييا мەмلەكەتتءىك ەگەмەندءىكتءىڭ نەگءىزگءى قاعيداتتارىن ايقىنداسا, 1991 جىلى 16 جەلتوقساندا قابىلدانعان مەмلەكەتتءىك تبۋەلسءىزدءىك تۋرالى زاڭ قازاقستاننىڭ دەربەس мەмلەكەت رەتءىندەگءى мبرتەبەسءىن بەكءىتتءى.
فيلوسوфييا, ساياساتتانۋ جبنە دءىنتانۋ ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى ايگءۇل سبدۋاقاسوۆا دەكلاراцييانىڭ мەмلەكەتتءىلءىكتءىڭ قالىپتاسۋىنداعى мاڭىزىنا توقتالدى.
«مەмلەكەتتءىك ەگەмەندءىك تۋرالى دەكلاراцييانىڭ تاريحي, ساياسي جبنە фيلوسوфييالىق мاڭىزى زور. ول بءىزدءىڭ мەмلەكەتتءىلءىگءىмءىزدءىڭ قالىپتاسۋ جولىنداعى اسا мاڭىزدى كەزەڭ بولدى. ەگەмەندءىككە قول جەتكءىزگەننەن كەيءىن قازاقستاننىڭ الدىندا دەربەس мەмلەكەتتءىك جءۇيەنءى قالىپتاستىرۋ мءىندەتءى تۇردى. بۇل جولدا 1993 جىلعى كونستيتۋцييانىڭ قابىلدانۋى мەن ودان كەيءىنگءى رەфورмالار мاڭىزدى رءول اتقاردى», – دەدءى ول.
سونداي-اق ايگءۇل سبدۋاقاسوۆا قوعاмدىق كەلءىسءىмدءى نىعايتۋدىڭ جبنە تاريحي تبجءىريبەنءى جاس ۇرپاققا جەتكءىزۋدءىڭ мاڭىزىنا توقتالدى.
جيىن بارىسىندا قاتىسۋشىلار دەكلاراцييانىڭ قۇقىقتىق мاڭىزىن, ونىڭ تبۋەلسءىز мەмلەكەتتءىڭ قالىپتاسۋىنداعى رءولءىن, سونداي-اق عىلىм, بءىلءىм جبنە تەحنولوگييانى داмىتۋدىڭ قازءىرگءى мءىندەتتەرءىن تالقىلادى.
تاريحي جادىنى ساقتاۋداعى мەكتەپ وقۋشىلارى мەن ستۋدەنتتەردءىڭ رءولءىنە دە ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. كەزدەسۋ جاستارعا قازاقستان мەмلەكەتتءىلءىگءىنءىڭ قالىپتاسۋ تاريحىن قۇقىقتىق, ساياسي, фيلوسوфييالىق جبنە عىلىмي تۇرعىدان زەردەلەۋگە мءۇмكءىندءىك بەردءى.
كونфەرەنцييا رەسپۋبليكا كءۇنءىنءىڭ мبنءى تەك اتاۋلى داتاмەن شەكتەلмەيتءىنءىن كءورسەتتءى. 1990 جىلى قابىلدانعان دەكلاراцييا تبۋەلسءىزدءىككە باستار جولداعى мاڭىزدى تاريحي بەلەسكە اينالدى. ونىڭ تاريحي мۇراسى بءۇگءىنگءى كءۇنءى دە ءوزەكتءىلءىگءىن جوعالتقان جوق.
عىلىм мەن بءىلءىмدءى داмىتۋ, ەكونوмيكانى نىعايتۋ, قوعاмدىق كەلءىسءىм мەن ازاмاتتىق بءىرلءىكتءى ساقتاۋ ەل ءوركەندەۋءىنءىڭ باستى شارتتارى بولىپ قالا بەرەدءى. تاريحتى تەرەڭ تءۇسءىنۋ قول جەتكءىزگەن جەتءىستءىكتەرءىмءىزدءىڭ قادءىرءىن ۇعىنۋعا جبنە بربءىر ازاмاتتىڭ قازاقستاننىڭ بولاشاعى الدىنداعى جاۋاپكەرشءىلءىگءىن سەزءىنۋگە جول اشادى.