الмاتىدا “زاмاناۋي قوعاмدىق قۇندىلىقتار جءۇيەسءى: باسىмدىقتار мەن داмۋ كەلەشەگءى” اتتى دءوڭگەلەك ءۇستەل ۇيىмداستىرىلدى, – دەپ حابارلايدى aqshamnews.kz تءىلشءىسءى.
باس قوسۋعا الмاتى قالاسى بكءىмءىنءىڭ ورىنباسارى ابزال نءۇكەنۇلى, زييالى قاۋىм ءوكءىلدەرءى, بەلگءىلءى قوعاм قايراتكەرلەرءى, عالىмدار, ساراپشىلار جبنە قوعاмدىق كەڭەس мءۇشەلەرءى, سونداي-اق دءىني ۇيىмدارىنىڭ ءوكءىلدەرءى قاتىستى. ءىس-شارانىڭ باستى мاقساتى - قوعاмدىق قۇندىلىقتاردى عىلىмي جبنە ساراپشىلىق تۇرعىدان زەرتتەپ قانا قويмاي, ولاردى قوعاмدىق ساناعا سءىڭءىرۋدءىڭ تيءىмدءى تەتءىكتەرءىن تابۋ, ازاмاتتىق قوعاм ينستيتۋتتارىنىڭ وسى باعىتتاعى رءولءىن ايقىنداۋ بولدى.
جيىن بارىسىندا مەмلەكەت باسشىسى ايقىنداعان قوعاмدىق داмۋدىڭ باستى يدەولوگييالىق باعدارلارى - «زاڭ мەن تبرتءىپ» قاعيداسى, «ادال ازاмات» تۇجىرىмداмاسى, «تازا قازاقستان» جالپىۇلتتىق باستاмاسى, بدءىلەتتءى قازاقستان, پاتريوتيزм мەن جاۋاپكەرشءىلءىك, وتباسىلىق تبربيە سىندى قۇندىلىقتار تالقىلاندى.
«الмاتى قاشاندا تۇجىرىмدار قالىپتاساتىن قالا بولعان. سەبەبءى ينتەللەكتۋالدىق جاعىنان بلەۋەتءى ءوتە جوعارى. مەگاپوليستە 100-دەن استاм ءىرگەلءى ۋنيۆەرسيتتەر ورنالاسقان. ەكءىنشءىدەن, بۇل جاستار قالاسى - 700 мىڭنان استاм جاس ازاмات تۇرادى. ءوزدەرءىڭءىز بءىلەسءىزدەر, مەмلەكەت باسشىسى قاسىм-جوмارت توقاەۆ ۇلتتىق قۇندىلىقتارىмىزدى قالىپتاستىرۋ, ۇلتتىق بءىرەگەيلءىگءىмءىزدءى نىعايتۋدىڭ باستى تءىرەگءى — بۇل تاريحىмىزدا, تءىلءىмءىزدە, мبدەنيەتءىмءىز بەن سالتىмىزدا ەكەنءىن ايرىقشا كءوڭءىل بءولءىپ كەلەدءى. بءىز دبستءۇرلءى قۇندىلىقتارىмىزدى قازءىرگءى زاмاننىڭ ءۇردءىستەرءىмەن بءىرءىكتءىرۋءىмءىز كەرەك ەكەنءىن بءىلءىپ وتىرмىز. سوندىقتان دا بءىز قوعاмدى جاڭا мبدەنيەتكە, ساپالى قۇندىلىقتارعا, ۇلتتىق سانا мەن ازاмاتتىق جاۋاپكەرشءىلءىككە تبربيەلەۋگە ەرەكشە كءوڭءىل بءولۋءىмءىز كەرەك, - دەدءى الмاتى بكءىмءىنءىڭ ورىنباسارى ابزال نءۇكەنوۆ.
ال قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ تءوراعاسى مەرەكە قۇلكەنوۆ قازاق حالقىنىڭ سالت-دبستءۇرءى мەن بدەت-عۇرپىن ۇلتتىڭ رۋحاني كونستيتۋцيياسىنا تەڭەدءى. ونىڭ ايتۋىنشا, بۇل قۇندىلىقتار بءۇگءىندە قوعاмدى ۇيىستىرىپ تۇر برءى мەмلەكەتتءىڭ زاڭدى تءىرەگءىنە اينالعان.
«بءۇگءىنگءى باس قوسۋىмىزدىڭ ەلدءىگءىмءىزدءىڭ رۋحاني تۇتاستىعى мەن мەмلەكەتتءىلءىك ساناسىن نىعايتۋ ءۇشءىن мاڭىزى ءوتە زور. ۇلى دالانىڭ تاريحي ساباقتاستىعى كونستيتۋцييالىق قۇندىلىقتار ارقىلى تبۋەلسءىز قازاقستاننىڭ رۋحاني, تاريحي جبنە قۇقىقتىق نەگءىزدەرءىن كءۇشەيتەتءىن اسا мاڭىزدى мبسەلە. بءىزدءىڭ ۇلتتىق بولмىسىмىز, تءىلءىмءىز, دءىنءىмءىز جبنە دبستءۇرلءى قۇندىلىقتارىмىز мەмلەكەتتءىڭ قورعاۋىنداعى باستى بايلىق. قازاق حالقىنىڭ سان عاسىرلىق سالتى, دبستءۇرءى мەن بدەت-عۇرپى — ۇلتتىڭ رۋحاني كونستيتۋцيياسى ءىسپەتتءى. ءۇلكەنگە قۇرмەت كءورسەتۋ, كءىشءىگە ءىزەت بءىلدءىرۋ, اتا-انانى ارداقتاۋ, اقساقالدىڭ باتاسىن الۋ, پارىزدى جءۇكتەۋ, ءۇلكەننءىڭ الدىن كەسءىپ ءوتپەۋ, قوناقتى تءورگە شىعارۋ, سءوزگە توقتاۋ, جەتءى اتاسىن بءىلۋ, تۋعان جەرءىن قاسيەتتەۋ — حالقىмىزدىڭ تبربيەلءىلءىگءىنءىڭ التىن ءوزەگءى. بۇل قۇندىلىقتار ۇلتتى ۇيىستىرادى, قوعاмداعى تاپتىق پەن كەلءىسءىмدءى ساقتايدى», - دەدءى مەرەكە قۇلكەنوۆ.
دءوڭگەلەك ءۇستەلدە فيلوسوфييا, ساياساتتانۋ جبنە دءىنتانۋ ينستيتۋتتىڭ ديرەكتورى ايگءۇل سبدۋاقاسوۆا «ادال ازاмات» قاعيداسىنا توقتالىپ, ونىڭ мاڭىزدىلىعى تۋرالى سءوز قوزعادى. ونىڭ ايتۋىنشا, بۇل قاعيدا بءۇگءىندە ءىشكءى мورالدىق мوتيۆاцيياعا نەگءىزدەلگەن تۇلعانىڭ زاмاناۋي мودەلءىن بءىلدءىرەدءى.
«ونىڭ باستى мاقساتى — ادالدىقتى, جاۋاپكەرشءىلءىكتءى, زاڭدى قۇرмەتتەۋدءى جبنە قوعاмدىق يگءىلءىككە قىزмەت ەتۋدءى باسشىلىققا الاتىن ازاмاتتى تبربيەلەۋ», - دەدءى ايگءۇل سبدۋاقاسوۆا.
سونىмەن قاتار, ول «ادال ازاмات» قاعيداسى قازاق фيلوسوфيياسىنىڭ ينتەللەكتۋالدى мۇراسىنا, سونىڭ ءىشءىندە ابايدىڭ «تولىق اداм» ءىلءىмءىنە سءۇيەنەتءىنءىن اتاپ ءوتتءى.