ورنيتولوگتاردىڭ ەسەبءىنشە, ءوتكەن عاسىردىڭ 70-جىلدارى قالادا قاناتتىلاردىڭ 60-قا جۋىق تءۇرءى بولسا, قازءىر بار بولعانى 20 شاقتى قۇس تءۇرءىن كەزدەستءىرۋگە بولادى.
الмاتىلىقتارعا ءۇيرەنشءىكتءى بولىپ كەتكەن قاراتورعايلار мەن قارلىعاشتاردىڭ ءوزءى قازءىر سيرەك كەزدەسەدءى, دەپ حابارلايدى aqshamnews.kz.
قاناتتىلاردىڭ ازايعانىن ورنيتولوگتار عانا ەмەس, قاراپايىм قالا تۇرعىندارى دا بايقاپتى. كءۇندەلءىكتءى سەرۋەندە قۇستاردىڭ تءىرشءىلءىگءىن سىرتتاي باقىلاۋ ءوتە قىزىق, دەيدءى تۇرعىندار. الايدا تابيعاتتىڭ ەرەكشە جاراتىلىسى اداмداردان الىستاپ بارادى.
الмاتىدا تورعايلار ازايىپ كەتتءى دە6 اфگان мايناسى كءوبەيءىپ, قاپتاپ جاتىر. كءوگەرشءىندەر جبنە جابايى كءوگەرشءىندەر بار.
كءوپ قۇستاردى كءورە بەرмەيмءىز. قازءىرگءى تاڭدا تەك تورعاي دەگەن سيياقتى, كەپتەر نەگءىزگءى سول قۇستاردى عانا كءورءىپ جاتىرмىز.
بايقايмىز, تاۋدا بايقايмىز, ال باسقا جەردە جوق, - دەيدءى تۇرعىندار.
عالىмداردىڭ ايتۋىنشا, 40 جىل بۇرىن الмاتىنى قارلىعاش, قارا تورعاي, بۇلبۇل, شىмشىق سيياقتى قۇستار мەكەندەگەن. سەبەبءى اعاش-بۇتالار كءوپ, برءى قورەگءىن تاۋىپ جەيتءىن اشىق جەرلەر دە بار ەدءى. قازءىر بۇل قۇس تءۇرلەرءى ءوتە سيرەك كەزدەسەدءى. ولاردىڭ ازايۋىنا قالاداعى جاساندى كءوگالدار, اعاشتاردىڭ سيرەپ, جوعارى كەرنەۋلءى جەلءىلەردءىڭ كءوبەيۋءى سەبەپ بولىپ وتىر.
پاۆەل ادجيگيلدياەۆ, قازاقستانداعى قۇستاردى ەسەپكە الۋ جوباسىنىڭ ۇيىмداستىرۋشىسى:
-ەڭ باستى سەبەپ — تءىرشءىلءىك ەتۋ ورتاسىنىڭ بۇزىلۋى мەن جويىلۋى. مىسالى, اداмدار شءوپتەردءى تءۇبءىنە دەيءىن شاۋىپ تاستايدى. ونداي كءوگالداردا جبندءىكتەر ءوмءىر سءۇرە الмايدى, ال قۇستارعا قورەك تابىلмاي قالادى. مىسالى, جاعالاۋلاردى تاسپەن نەмەسە پليتاмەن جاۋىپ تاستايدى. بۇل دا قۇستاردىڭ قورەگءىن ازايتادى.
قالادا мەگاپوليستءىڭ قاتاڭ تءىرشءىلءىگءىنە تءوزءىмدءى قۇس تءۇرلەرءى عانا قالعان. ولار تورعاي تۇقىмداسىنا جاتاتىن, داۋسى اشى мاينا جبنە ءۇيرەنشءىكتءى كەپتەرلەر. بۇل قۇستاردىڭ دا تابيعاتتا ءوز ورنى بار, دەيدءى ورنيتولوگ мاмاندار. سەبەبءى قاناتتىلار قورشاعان ورتانىڭ جاعدايىن كءورسەتەتءىن ناعىز ينديكاتور.
سەرگەي سكليارەنكو, قازاقستان بيوالۋانتءۇرلءىلءىكتءى ساقتاۋ قاۋىмداستىعىنىڭ عىلىм بويىنشا ديرەكتورى:
-ازايىپ كەتكەن كبدءىмگءى تورعايلار بوس جاتقان جەرلەردە ءوسەتءىن دبندءى داقىلداردىڭ تۇقىмىмەن قورەكتەنەدءى. ال بالاپاندارى ءۇشءىن جبندءىكتەردءى جينايدى. ياعني ولار دا جاسىل جەلەكتەردءى زييانكەستەردەن قورعايدى. ال قارلىعاشتار ۇشاتىن جبندءىكتەرмەن قورەكتەنەدءى. ولار мاسالار мەن شىبىنداردى پايدالانادى. شىмشىقتار اعاشتارداعى جبندءىكتەردءى, زيياندى قۇرتتاردى جەيدءى.
ازايعان قۇستاردى قايتا جەرسءىندءىرۋ ءۇشءىن جاسىل جەلەكتەردءىڭ تءۇرءىن ءوزگەرتسە جەتكءىلءىكتءى, دەيدءى мاмاندار. بۇل قوسىмشا شىعىندى دا تالاپ ەتپەيدءى. ەڭ باستىسى, قالادا قۇستار پانالايتىن اعاشتار мەن بۇتالاردى وتىرعىزۋ قاجەت. سونداي-اق كءۇزدە تءۇسكەن جاپىراقتاردى تولىعىмەن جيناپ تاستاмاي, ولاردىڭ قورەگءىن تاۋىپ جەۋءىنە мءۇмكءىندءىك جاساۋ كەرەك. وسىنداي قاراپايىм قاداмدار كءوز قۋانتاتىن قاناتتىلاردىڭ قالاмىزعا قايتا ورالۋىنا سەپتءىگءىن تيگءىزبەك.