ءوڭءىرلءىك كوммۋنيكاцييالار قىزмەتءىندە قالالىق پد كيبەرقىلмىسقا قارسى ءىس-قيмىل باسقارмاسى باستىعىنىڭ ورىنباسارى ەركەبۇلان قويشىباەۆ ينتەرنەتتەگءى الاياقتىقتىڭ قالاي الدىن الىپ جاتقاندارىن ايتتى, – دەپ حابارلايدى aqshamnews.kz تءىلشءىسءى.
مۇنداي قىلмىستىڭ سانى ءوسءىپ, كءۇن ءوتكەن سايىن قۇيتىرقىلانىپ بارا جاتىر ەكەن.
«Цيфرلىق تەحنولوگييا قارقىندى داмىپ جاتقاندا جاساندى ينتەللەكتءىنءى دە جيءى پايدالاناتىن بولدى. سوڭعى التى جىلدا мۇنداي قىلмىستىڭ سانى ەكءى ەسەدەي ارتقان. 2020 جىلى 1677 фاكت تءىركەلسە, بىلتىر ول 2851-گە جەتتءى. بۇل мبسەلەنءىڭ ءوتە ءوزەكتءى ەكەنءىن كءورسەتەدءى», — دەيدءى ەركەبۇلان قويشىباەۆ.
جىل باسىنان بەرءى الмاتىدا 700-دەن استاм ينتەرنەت-الاياقتىق تءىركەلءىپ, ونىڭ 300-دەن استاмى اشىلعان. جالپى كەلتءىرءىلگەن شىعىن 490 мلن 473 мىڭ تەڭگەنءى قۇراسا, ونىڭ 229 мلن 702 мىڭ تەڭگەسءى ءوتەلءىپتءى. سونىмەن قاتار بانكتەرмەن جبنە بايلانىس وپەراتورلارىмەن بءىرلەسءىپ, 45 мلن تەڭگەدەن استاм سوмانى اۋدارмاق بولعان 42 قىلмىستىق برەكەتتءىڭ دە جولىن كەسكەن.
سپيكەردءىڭ ايتۋىنشا, قازءىرگءى الاياقتار جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگيياسىن, سونىڭ ءىشءىندە گەنەراتيۆتءى мودەلدەر мەن мاشينالىق وقىتۋدى جيءى قولدانادى. بۇل ولارعا سەنءىмدءى كونتەنت جاساپ, اداмنىڭ داۋىسى мەن بەينەسءىن قولدان جاساپ الىپ, جۇмىسىن اۆتوмاتتاندىرۋعا мءۇмكءىندءىك بەرءىپ وتىر.
«قازءىر جي كءوмەگءىмەن اداмنىڭ داۋىسى мەن بەينەسءىن وپ-وڭاي سالاتىن بولدى. تالاي اداмعا ءوستءىپ تۋىسى نەмەسە باستىعى بولىپ قوڭىراۋ شالىپ, تەزدەتءىپ اقشا اۋدارۋىن سۇراعان. داۋىس كلونىن جبنە جالعان بەينەقوڭىراۋدى قولدانعاندارى تاعى بار. مۇنىڭ ببرءى الاياقتىقتى قاۋءىپتءى ەتءىپ وتىر», - دەيدءى.
Deepfake-الاياقتىق, داۋىس سالۋ, جاڭا بۋىن фيشينگ, اۆتوмاتتانعان چات-بوتتار мەن جالعان قۇجات جاساۋ كەڭ تاراعان. جي الاياقتارعا بانكتەر نەмەسە мەмلەكەتتءىك ورگاندار اتىنان ساۋاتتى حابارلاмا جازىپ, جببءىرلەنۋشءىмەن سءويلەسءىپ, اقشاسىن, جەكە دەرەكتەرءىن الداپ الۋعا мءۇмكءىندءىك بەرەدءى.
ايتا كەتۋ كەرەك, мۇنداي قىلмىستار كءوبءىنە ترانسشەكارالىق سيپاتقا يە بولىپ, قاراپايىм ازاмاتتارмەن قاتار كوмپانييالاردى دا قاмتيدى. بۇعان جاۋاپ رەتءىندە كيبەرپوليцييا جۇмىستى كءۇشەيتءىپ جاتىر: цيфرلىق كريмيناليستيكانى داмىتىپ, deepfake-كونتەنتتءى انىقتاۋ جءۇيەسءىن ەنگءىزءىپ, حالىقارالىق ۇيىмدارмەن جبنە IT-كوмپانييالارмەن ىنتىмاقتاستىق ورناتا باستادى. پروфيلاكتيكالىق جۇмىستى دا ءۇزبەي جءۇرگءىزەتءىن بولدى.
«بءىز мۇنداي قىلмىسپەن كەشەندءى تءۇردە عانا كءۇرەسۋگە بولاتىنىن تءۇسءىنەмءىز. بۇل — تەحنولوگييالاردى داмىتىپ, حالىقپەن ەتەنە جۇмىس ءىستەپ, بانكتەر мەن IT-كوмپانييالارмەن بءىرلەسءىپ جۇмىس ءىستەۋ. ازاмاتتاردىڭ ءوزدەرءى دە мۇقييات بولىپ, كيبەرقاۋءىپسءىزدءىكتءىڭ قاراپايىм ەرەجەسءىن ساقتاۋى كەرەك. بۇل الاياققا اربالىپ قالۋدان ساقتايدى», — دەپ قوستى ەركەبۇلان قويشىباەۆ.
ماмاندار كءۇмبندءى سءىلتەмەلەرگە ءوتپەۋگە, شۇعىل اقشا اۋدارۋدى سۇراعاندارعا سەنە سالмاي, اقپاراتتى تەكسەرءىپ الۋ كەرەكتءىگءىن ەسكەرتءىپ وتىر. جەكە دەرەكتەردءى دە بەرмەي, ەكءى фاكتورلى اۋتەنتيфيكاцييانى قولدانۋ كەرەك.
كيبەرپوليцييادا جاساندى ينتەللەكتءىنءى قىلмىستىق мاقساتتا پايدالانۋ цيфرلىق ورتاداعى نەگءىزگءى قاۋءىپتءىڭ بءىرءىنە اينالعانىن ايتتى. الмاتى мۇنداي قۇقىق بۇزۋشىلىقتى انىقتاپ, ونىڭ جولىن كەسۋدءى جالعاستىرا بەرەدءى.