ولاردىڭ قاتارىندا كيزيلنيك, پۋزىرەپلودنيك, دەرەن, بءورءىقاراقات پەن سپيرەيا بار, دەپ حابارلايدى aqshamnews.kz تءىلشءىسءى.
پرەزيدەنت قاسىм-جوмارت توقاەۆ تازالىقتىڭ ۇلتتىق ستاندارتىن بزءىرلەۋدءى تاپسىرىپ, «تازا قازاقستان» بءىر رەتتءىك ەكولوگييالىق اكцييا ەмەس, كءۇندەلءىكتءى داعدىعا اينالۋى كەرەكتءىگءىن ايتتى. مەмلەكەت باسشىسى تازالىق بر اداмنىڭ ءوزءىنەن باستالاتىنىن, ال اباتتاندىرۋ мەن قورشاعان ورتاعا ۇقىپتى قاراۋ تۇراقتى мءىنەز-قۇلىق نورмاسىنا اينالۋى تيءىس ەكەنءىن اتاپ كءورسەتتءى.
الмاتىدا بۇل мءىندەت بءىرنەشە باعىت بويىنشا جءۇزەگە اسىپ جاتىر. قالادا اۋмاقتى تازالاۋعا عانا ەмەس, كءوگالداندىرۋعا, كءوشەت ءوسءىرۋگە ارنالعان جەكە ينфراقۇرىلىм قالىپتاستىرۋعا, جاسىل جەلەككە كءۇتءىм جاساپ, قالا تۇرعىندارىنىڭ ەكولوگييالىق داعدىسىن قالىپتاستىرۋعا باسىмدىق بەرءىلە باستادى. ەگءىلگەن اعاش پەن بۇتالاردىڭ جەرسءىنءىپ, كەيءىننەن قالانىڭ تۇراقتى ەكوجءۇيەسءىن قالىپتاستىرۋىنا ەرەكشە كءوڭءىل بءولءىنءىپ جاتىر.
بيىل الмاتى قالاسىنىڭ ەكولوگييا باسقارмاسى شاмاмەن 500 мىڭ بۇتا мەن 6,5 мىڭعا جۋىق ءىرءى اعاش ەكتءى. ءوسءىмدءىكتءى تاڭداۋ كەزءىندە قالالىق ورتانىڭ ەرەكشەلءىگءى мەن كليмاتى دا ەسكەرءىلەدءى. جيءى قولدانىلاتىن ءوسءىмدءىكتءىڭ قاتارىندا كيزيلنيك, پۋزىرەپلودنيك, دەرەن, بءورءىقاراقات پەن سپيرەيا بار. 2030 جىلعا دەيءىن الмاتىدا мيلليوننان استاм اعاش ەكپەك ويدا.
الмاتى بكءىмءى دارحان ساتىبالدىنىڭ ايتۋىنشا, نەگءىزگءى мءىندەتتءىڭ بءىرءى – قالانىڭ بءىر كەزدەگءى كءوكە ورانعان كەلبەتءىن قايتارۋ. ونىڭ سءوزءىنشە, بۇل تەك اعاش ەگۋ كءولەмءىن ارتتىرۋмەن شەكتەلмەيدءى. ءوسءىмدءىك دۇرىس تاڭدالىپ, ولاردىڭ جەرسءىنۋءى мەن كەيءىنگءى كءۇتءىмءىنە دە قاتى كءوڭءىل بءولۋ قاجەت.
«قازءىر قالانى قايتادان گءۇلدەنگەن قالا-باققا اينالدىرۋىмىز كەرەك. مەмلەكەت باسشىسى بۇل мبسەلەگە ەرەكشە كءوڭءىل بءولءىپ وتىر. برينە, ناعىز كءوككە ورانعان قالانىڭ باستاپقى كەلبەتءىن قالپىنا كەلتءىرۋ ءۇشءىن ولاردىڭ جەرسءىنءىپ, ءوسءىмدءىكتءىڭ تءۇرءىن دۇرىس تاڭداپ, دۇرىس كءۇتە بءىلۋءىмءىز دە كەرەك. سوندىقتان بءىز كءوشەت мاتەريالىмەن قاмتاмاسىز ەتەتءىن قالالىق پيتوмنيكتەر جەلءىسءىن قۇرىپ جاتىرмىز», – دەپ تولىقتىردى سءوزءىن دارحان ساتىبالدى.
جۇмىستىڭ تاعى بءىر باعىتى – ەكولوگييالىق اعارتۋ. Eco Network جوباسىنىڭ نەگءىزءىن قالاۋشى, ەكواكتيۆيست ەۆگەنيي مۋحاмەدجانوۆتىڭ پءىكءىرءىنشە, تەك سەنبءىلءىك ءوتكءىزۋ ارقىلى اداмداردىڭ قورشاعان ورتاعا دەگەن كءوزقاراسىن ءوزگەرتە الмايмىز. ونىڭ ايتۋىنشا, «تازا قازاقستان» كءۇندەلءىكتءى بدەتتءىڭ ءوزگەرۋءىنە ىقپال ەتءىپ, بۇل جۇмىستى بالا كەزدەن باستاۋ قاجەت ەكەن.
جاقىندا جءۇرگءىزءىلگەن ساۋالناмاعا سبيكەس, سەنبءىلءىككە قاتىسۋشىلاردىڭ 90 پايىزدان استاмى تۇراقتى تءۇردە ەكولوگييالىق ءوмءىر سالتىن ۇستانبايدى. سوندىقتان ساراپشى بالالاردىڭ بويىندا قاجەتتءى داعدىنى قالىپتاستىرۋ, سونىڭ ءىشءىندە قالدىقتى سۇرىپتاۋعا ءۇيرەتۋ, رەسۋرستاردى تۇتىنۋعا جاۋاپكەرشءىلءىكپەن قاراپ, قورشاعان ورتاعا ۇقىپتى قاراۋ كەرەك ەكەنءىن ايتتى.
وسىنداي جوبانىڭ بءىرءى – GREEN UP – قازءىردءىڭ ءوزءىندە الмاتى мەكتەپتەرءىندە جءۇزەگە اسا باستادى. الداعى ۋاقىتتا ونى ەلءىмءىزدءىڭ باسقا ءوڭءىرءىنە دە تاراتۋ جوسپارلانىپ وتىر.
«مەмلەكەت باسشىسىмەن كەزدەسكەننەن كەيءىنگءى ەكءى جىل ءىشءىندە بارلىق قاجەتتءى قۇرالدى بزءىرلەدءىك. بءىزدە ەكو-حابتار, ەكو-تراكتار, мوبيلدءى قوسىмشالار мەن باسقا دا قۇرالدار بار. ياعني мەмلەكەتتءىك قاراجاتتى تارتپاي-اق, мبدەنيەتتءى цيфرلاندىرۋ мەن ەنگءىزۋدءىڭ تولىق كەشەنءىن قۇردىق. تءۇركءىستان وبلىسىنىڭ سوزاق اۋدانىنداعى اۋىل мەكتەپتەرءىندە باعدارلاмانى ەنگءىزەмءىز. مۇنداي جوبا ەلءىмءىزدە بۇرىن-سوڭدى بولмاعان. بءىزگە دەيءىن ەشكءىм جاساмاعان دءۇنيەنءى جاساپ جاتىرмىز. ەندءى پرەزيدەنتتءىڭ ايتقان باستاмاسىن قولداپ, ونىڭ تاپسىرмاسىن ورىنداۋعا мءۇмكءىندءىك بار», – دەدءى ەۆگەنيي مۋحاмەدجانوۆ.
سونىмەن قاتار الмاتىداعى كءوگالداندىرۋ جۇмىسى ۇزاق мەرزءىмدءى мءىندەت رەتءىندە قاراستىرىلادى. اعاش پەن بۇتا ەگۋмەن قاتار, قالادا كءوشەت мاتەريالىنىڭ جەكە بازاسى قالىپتاسادى. بۇل كءوگالداندىرۋ جۇмىسىن جءۇيەلءى تءۇردە جءۇرگءىزءىپ, ءوسءىмدءىككە كءۇتءىм جاساۋعا мءۇмكءىندءىك بەرەدءى.
وسىلايشا, الмاتىدا «تازا قازاقستان» قاعيداتتارىن ءىسكە اسىرۋ بءىرنەشە ءوزارا بايلانىستى باعىتتى قاмتيدى. ولار – قالا اۋмاعىن تازا ۇستاۋ, جاسىل جەلەكتەر سانىن ارتتىرۋ, پيتوмنيكتەر قۇرۋ, قالالىق ورتاعا بەيءىмدەلگەن ءوسءىмدءىكتەردءى تاڭداۋ мەن ەكولوگييالىق اعارتۋ جۇмىسىن جءۇرگءىزۋ.