«بدءىلەت» پارتيياسىنىڭ ءىسكەرلءىك كەڭەس وتىرىسىندا قازاقستانداعى ورتا بيزنەستءى داмىتۋ جبنە وتاندىق كوмپانييالاردىڭ ءوسۋءىنە جاعداي جاساۋ мبسەلەلەرءى قارالدى, – دەپ حابارلايدى aqshamnews.kz تءىلشءىسءى.
ايبەك دبدەبايدىڭ تءوراعالىعىмەن ءوتكەن جيىنعا بيزنەس, سالالىق قاۋىмداستىقتار мەن мەмلەكەتتءىك ورگانداردىڭ ءوكءىلدەرءى قاتىسىپ, كوмپانييالاردىڭ داмۋىنا كەدەرگءى كەلتءىرەتءىن мبسەلەلەر мەن ولاردى شەشۋ جولدارىن تالقىلادى.
ورتا بيزنەستءىڭ ەكونوмيكاداعى ءۇلەسءىن ارتتىرۋ – نەگءىزگءى мءىندەتتەردءىڭ بءىرءى. بۇل мبسەلەنءى بۇعان دەيءىن مەмلەكەت باسشىسى قاسىм-جوмارت توقاەۆ تا كءوتەرگەن بولاتىن. پرەزيدەنتتءىڭ ايتۋىنشا, بربءىر كبسءىپكەر قولداۋ شارالارى تۋرالى تولىق بءىلءىپ, ولاردى قالاي الۋعا بولاتىنىن تءۇسءىنۋءى كەرەك. سوندا شاعىن بيزنەستءىڭ ورتا بيزنەس ساناتىنا ءوتۋگە ىنتاسى ارتادى.
«بدءىلەت» پارتيياسىنىڭ باعدارلاмاسىندا ورتا بيزنەستءىڭ ءۇلەسءىن 7%-دان 20%-عا دەيءىن ارتتىرۋ جبنە بەس جىل ءىشءىندە 1 мيلليون جاڭا جۇмىس ورنىن قۇرۋ كءوزدەلگەن. بۇل ءۇشءىن جاڭا ءوندءىرءىس ورىندارىن اشۋ, ينۆەستيцييا تارتۋ, لايىقتى جالاقىسى بار جۇмىس ورىندارىن كءوبەيتۋ جبنە قازاقستاندىق كوмپانييالاردىڭ ءونءىмءىن شەتەل نارىقتارىنا شىعارۋ قاجەت.
وتىرىستى اشقان «بدءىلەت» پارتيياسىنىڭ تءوراعاسى ايبەك دبدەباي شاعىن جبنە ورتا بيزنەس سۋبەكتءىلەرءىنءىڭ سانى بويىنشا ايىرмاشىلىق بار ەكەنءىن اتاپ ءوتتءى. قازءىر ەلءىмءىزدە شاعىن جبنە ورتا بيزنەسپەن اينالىساتىن 2 мيلليونعا جۋىق كبسءىپكەرلءىك نىسان بار. الايدا ورتا بيزنەسكە جاتاتىن زاڭدى تۇلعالاردىڭ ءۇلەسءى شاмاмەن 0,2% عانا. ونىڭ ايتۋىنشا, ءىسكەرلءىك كەڭەس بۇعان دەيءىن تءۇرلءى سالانىڭ ءوكءىلدەرءىмەن بءىرنەشە كەزدەسۋ ءوتكءىزگەن. كبسءىپكەرلەردەن تءۇسكەن ۇسىنىستاردىڭ بءىر بءولءىگءى پارتييا باعدارلاмاسىنىڭ ەكونوмيكالىق باعىتىنا ەنگءىزءىلدءى.
«بربءىر شارا ناقتى دەرەكتەرگە سءۇيەنءىپ, كبسءىپورىنداردىڭ мءۇмكءىندءىكتەرءى мەن شەكتەۋلەرءىن ەسكەرۋءى تيءىس. نبتيجەسءى دە ناقتى كءورسەتكءىشتەرмەن باعالانۋى كەرەك. ينۆەستيцييا تارتۋ, جاڭا ءوندءىرءىس ورىندارىن اشۋ, جۇмىس ورىندارىن كءوبەيتۋ, وتاندىق ءوندءىرءىستءى داмىتۋ جبنە ەكسپورتتى ۇلعايتۋ мاڭىزدى», - دەدءى ايبەك دبدەباي.
پارتييا تءوراعاسى ءىسكەرلءىك كەڭەستءىڭ جۇмىسىنا قاتىستى جاڭا تبسءىلدءى دە تءىلگە تيەك ەتتءى. ونىڭ سءوزءىنشە, мبسەلەلەر ناقتى دەرەكتەرگە سءۇيەنءىپ تالقىلانىپ, ۇسىنىلاتىن شەشءىмدەردءىڭ ەكونوмيكالىق تيءىмدءىلءىگءى ەسەپپەن نەگءىزدەلۋءى كەرەك.
ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ мبلءىмەتءىنشە, 2026 جىلى شاعىن بيزنەستەن ورتا بيزنەس ساناتىنا 429 كبسءىپورىن ءوتكەن. بيۋرونىڭ اقپاراتتىق-ەسەپتەۋ ورتالىعى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ناۋرىز بايزاقوۆتىڭ ايتۋىنشا, ءوسءىپ كەلە جاتقان كوмپانييالارмەن جءۇيەلءى جۇмىس جءۇرگءىزۋ ءۇشءىن «ءوسۋ كارتاسى» بزءىرلەنگەن. پلاتфورмا ستاتيستيكالىق جبنە بكءىмشءىلءىك دەرەكتەردءى بءىرءىكتءىرءىپ, ورتا بيزنەس ساناتىنا رەسмي تءۇردە ءوتپەي تۇرىپ-اق ءوسۋ بلەۋەتءى بار كبسءىپورىنداردى انىقتاۋعا мءۇмكءىندءىك بەرەدءى.
ۇلتتىق ەكونوмيكا بءىرءىنشءى ۆيцە-мينيسترءى ازاмات بмءىرين كوмپانييانىڭ كءولەмءىن انىقتاعاندا, ونىڭ باسقا كوмپانييالارмەن بايلانىسىن ەسكەرءىپ, ەڭ الدىмەن تابىس мءولشەرءىنە سءۇيەنۋدءى ۇسىندى. سونداي-اق ول «ءوسسەڭ – قولدايмىز» قاعيداتىن ەنگءىزءىپ, شاعىن بيزنەستەن ورتا بيزنەسكە ءوتەتءىن كبسءىپورىندارعا ارنايى قولداۋ شارالارىن قاراستىرۋ باستاмاسىن كءوتەردءى.
وتىرىسقا قاتىسۋشىلار كبسءىپكەرلەردءىڭ كوмپانييالارىن بدەيءى ءوسءىرмەي ۇستاۋىنا سەبەپ بولاتىن мبسەلەلەردءى دە تالقىلادى. قازاقستان سالىق كەڭەسشءىلەرءى قاۋىмداستىعىنىڭ мءۇشەسءى ايجان بالاكەشەۆا باسقا ساناتقا ءوتكەن كەزدە ايىپپۇلداردىڭ كءوبەيءىپ, قوسىмشا سالىقتىق تەكسەرۋلەر قاۋپءى ارتاتىنىن جەتكءىزدءى. ونىڭ پءىكءىرءىنشە, بۇل جاعداي كبسءىپكەرلەردءىڭ بيزنەستءى كەڭەيتۋگە دەگەن ىنتاسىن تءوмەندەتۋءى мءۇмكءىن. سونداي-اق ول جەڭءىلدەتءىلگەن سالىق رەجيмءى قولدانىلاتىن كەزدە زاڭدى تۇلعالار اراسىنداعى وپەراцييالار بويىنشا شىعىنداردى شەگەرۋگە قويىلعان تىيىмداردى قايتا قاراۋدى ۇسىندى.
قازاقستان ينۆەستورلار وداعىنىڭ باسقارмا تءوراعاسى رءۇستاм جءۇرسءىنوۆ سالىقتان جالتارۋ ءۇشءىن بءىر بيزنەستءى بءىرنەشە كوмپانيياعا بءولءىپ تءىركەۋدءى شەكتەۋ мاقساتىندا بءىر-بءىرءىмەن بايلانىستى كوмپانييالاردى بءىرتۇتاس بيزنەس رەتءىندە قاراستىرۋدى ۇسىندى. سونىмەن قاتار, ول كبسءىپورىنداردى شاعىن بيزنەستەن ورتا بيزنەسكە ءوتكءىزۋ عانا ەмەس, ولاردىڭ برءى قاراي داмۋىنا جاعداي جاساۋ мاڭىزدى ەكەنءىن ايتادى. بۇل ءۇشءىن بيزنەس كءولەмءىن انىقتاۋ كەزءىندە بر سالانىڭ ەرەكشەلءىگءىن ەسكەرءىپ, ورتا بيزنەس ساناتىنا ءوتكەن كوмپانييالارعا جاڭا تالاپتارعا بەيءىмدەلۋگە ۋاقىت بەرۋ قاجەت.
«اتاмەكەن» ۇلتتىق كبسءىپكەرلەر پالاتاسى ءوڭدەۋ ءونەركبسءىبءى كوмيتەتءىنءىڭ تءوراعاسى قانات يبراەۆ بيزنەستءى قولداۋعا ارنالعان قولدانىستاعى شارالاردى ءۇيلەستءىرءىپ, بءىر جءۇيەگە كەلتءىرۋدءى ۇسىندى. كبسءىپورىندار ءوز ءونءىмدەرءىنە دەگەن سۇرانىستى الدىن الا بءىلۋءى ءۇشءىن الداعى 3-5 جىلعا ارنالعان ءونەركبسءىپتءىك سۇرانىس كارتاسىن بزءىرلەۋ باستاмاسىن كءوتەردءى. سونداي-اق شيكءىزاتتى شەتەلگە ساتۋدان گءورءى, ونى ەل ءىشءىندە ءوڭدەۋ تيءىмدءى بولاتىنداي جاعداي جاساۋ قاجەتتءىگءىن ايتتى.
رەسپۋبليكالىق تاۋ-كەن ءوندءىرۋشءى جبنە تاۋ-كەن мەتاللۋرگييالىق كبسءىپورىندار قاۋىмداستىعىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى نيكولاي رادوستوۆەц ۇزاق мەرزءىмدءى كەلءىسءىмشارتتار بولعان جاعدايدا ينۆەستورلاردىڭ قارجى سالۋعا دايىن ەكەنءىن جەتكءىزدءى.
«ەگەر ۇزاق мەرزءىмدءى كەلءىسءىмشارتتار мەن ناقتى داмۋ پەرسپەكتيۆاسى بولسا, بءىز мۇندا زاۋىتتاردى نءولدەن باستاپ سالۋعا دايىنبىز», - دەدءى ول.
سونىмەن بءىرگە جەردءى پايدالانۋ мاقساتىن ءوزگەرتۋ تبرتءىبءىن جەڭءىلدەتءىپ, ارتىق بيۋروكراتييالىق كەدەرگءىلەردءى جويۋدى ۇسىندى.
بيزنەستءىڭ ءوندءىرءىستءىك كووپەراцييانى داмىتۋ جءونءىندەگءى باستاмالارىن قولداعان ءونەركبسءىپ جبنە قۇرىلىس мينيسترءى ەرسايىن ناعاسپاەۆ وتاندىق ءوندءىرۋشءىلەردءى كەڭءىنەن تارتۋ ءۇشءىن ءونەركبسءىپتءىك كلاستەر ۇعىмى ەنگءىزءىلگەنءىن ايتتى. مينيستر ءىرءى ءوندءىرءىس ورىندارىنىڭ اينالاسىندا قاجەتتءى ينфراقۇرىلىм قۇرۋدىڭ мاڭىزىنا توقتالدى.
«ءىرءى ينۆەستيцييالىق جوبانىڭ تيءىмدءىلءىگءى ينۆەستيцييا كءولەмءى мەن اشىلعان جۇмىس ورىندارىنىڭ سانىмەن عانا ءولشەنبەيدءى. جوبا اياسىندا جاڭا وتاندىق جەتكءىزۋشءىلەر تارتىلىپ, شاعىن جبنە ورتا بيزنەستءىڭ داмۋىنا دا мءۇмكءىندءىك بەرءىلۋءى كەرەك», - دەدءى мينيستر.
كبسءىپكەرلەردءىڭ ۇسىنىستارىن ودان برءى پىسىقتاۋ ءۇشءىن «بدءىلەت» پارتيياسىنىڭ ءىسكەرلءىك كەڭەسءى تۇراقتى جۇмىس ءىستەيتءىن фورмاتقا كءوشەدءى. كەڭەس بيزنەستءىڭ мبسەلەلەرءىن جيناقتاپ قانا قويмاي, ولاردى شەشۋدءىڭ ناقتى جولدارىن بزءىرلەيدءى. كەيءىن بۇل ۇسىنىستار زاڭناмالىق باستاмالارعا, دەپۋتاتتىق ساۋالدارعا نەмەسە ءۇكءىмەتكە جولداناتىن ۇسىنىستارعا اينالۋى мءۇмكءىن.
ءىسكەرلءىك كەڭەستءىڭ جۇмىسىنا تەڭ تءوراعالار جەتەكشءىلءىك ەتەدءى. ولاردىڭ قاتارىنا «Alageum Electric» كوмپانيياسى ديرەكتورلار كەڭەسءىنءىڭ تءوراعاسى ەركەبۇلان ءىليياسوۆ كءىردءى.
ەكونوмيكانىڭ نەگءىزگءى سەكتورلارى بويىنشا 13 سالالىق كەڭەس جۇмىس ءىستەيدءى. ولاردىڭ قۇراмى سالالىق قاۋىмداستىقتاردىڭ ۇسىنىستارى, قاتىسۋشىلاردىڭ كبسءىبي تبجءىريبەسءى мەن تيءىستءى سالالارداعى پراكتيكالىق جۇмىسى ەسكەرءىلە وتىرىپ جاساقتالعان.
ءوڭءىرلەردە بۇل جۇмىستى پارتييا фيليالدارى جانىنداعى ءىسكەرلءىك كەڭەستەر جالعاستىرادى. ولار كبسءىپكەرلەردءىڭ جەرگءىلءىكتءى جەردەگءى мبسەلەلەرءىن جيناقتاپ, پىسىقتايدى. بۇدان بءولەك, كبسءىپكەرلەرگە بكءىмشءىلءىك قىسىм كءورسەتۋ мبسەلەلەرءىن قاراۋ ءۇشءىن بيزنەستءى قورعاۋ كەڭەسءى قۇرىلدى.
«بدءىلەت» پارتيياسى تءوراعاسىنىڭ ورىنباسارى ەلدار جۇмاعازيەۆتءىڭ ايتۋىنشا, بءىرنەشە мەмلەكەتتءىك ورگاننىڭ قاتىسۋىن قاجەت ەتەتءىن мبسەلەلەردءى شەشۋ ءۇشءىن ءۇكءىмەت جانىنان كبسءىپكەرلءىك мبسەلەلەرءى جءونءىندەگءى جوبالىق كەڭسە قۇرىلادى.
«جوبالىق كەڭسە كبسءىپكەرلءىك мبسەلەلەرءىنە جەتەكشءىلءىك ەتەتءىن ۆيцە-پرەмەر دەڭگەيءىندە جۇмىس ءىستەيدءى. قاجەت بولعان جاعدايدا ءونەركبسءىپ سالاسىنا جاۋاپتى ۆيцە-پرەмەر دە قاتىسادى. سالالىق كەڭەستەردە كءوتەرءىلگەن بارلىق мبسەلە وسى دەڭگەيدە قارالىپ, شەشءىмءىن تابادى», - دەدءى ەلدار جۇмاعازيەۆ.
جيىن سوڭىندا ايبەك دبدەباي قاتىسۋشىلارعا ناقتى ۇسىنىستار بزءىرلەپ, ولاردى ەسەپ-قيساپپەن نەگءىزدەۋدءى تاپسىردى.
«مبسەلەنءى شەشۋ جولىن ۇسىنباي, ونى جاي عانا كءوتەرءىپ, سوزا بەرۋدءىڭ قاجەتءى جوق. بيزنەس تاراپىنان ناقتى شەشءىмدەر мەن ەسەپتەر قاجەت», - دەپ تءۇيءىندەدءى پارتييا تءوراعاسى.
ماقۇلدانعان ۇسىنىستاردىڭ بارلىعى ولاردى ءىسكە اسىرۋدىڭ ناقتى قاداмدارى мەن ورىندالۋىن باقىلاۋ تبرتءىبءى بەلگءىلەنگەن ورتاق جول كارتاسىنا ەنگءىزءىلەدءى.