2025 جىلعى جەلتوقساندا اتىراۋ وبلىسىنداعى ءبۇتىن ءبىر وتباسىنىڭ حابار-وشارسىز جوعالعانى جۇرتتى ءدۇر سىلكىندىردى. كەيىن ەرلى-زايىپتىنىڭ دەنەسى ۇيىنەن تابىلدى، ال ۇلى مەن قىزى ءالى ىزدەستىرىلىپ جاتىر. وقيعاعا كۇدىكتى - وتباسىنىڭ كۇيەۋ بالاسى. ول دا ءالى ۇستالعان جوق. پوليسيا دەرەگىنشە، بىلتىر ءىز-تۇسسىز جولعالعاندار سانى 21 مىڭنان اسقان. بۇعان نە سەبەپ؟ ستاتيستيكا نە دەيدى؟ جاقىنىڭىز جوعالعان جاعدايدا نە ىستەۋ كەرەك؟ تولىعىراق aqshamnews.kz ماتەريالىندا.
ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە، بىلتىر پوليسياعا حابار-وشارسىز جوعالعان ادامدار تۋرالى 21 090 حابارلاما تۇسكەن.
ادەتتە ادامدار قانداي جاعدايدا جوعالادى؟
ءار وقيعانىڭ ارتىندا ءتۇرلى جاعداي بار: ءبىرى ماۋسىمدىق جۇمىسقا كەتىپ بايلانىسقا شىقپايدى، ءبىرى ءىسساپاردان ورالمايدى، ەندى ءبىرى وتباسىلىق كيكىلجىڭنەن كەيىن ۇيدەن شىعىپ كەتەدى.
2025 جىلى ەر ادامدارعا قاتىستى ءوتىنىش كوپ تىركەلگەن: 11 894. ال 8504 ايەل ىزدەستىرىلگەن. ال ەرەكشە الاڭداتاتىنى – 6 839 كامەلەتكە تولماعان بويىنشا ىزدەستىرۋ كومەگى سۇرالعان.
قاي وڭىردە ادام كوپ جوعالادى؟
جوعالۋ دەرەكتەرى ءجيى تىركەلەتىن وڭىرلەر قاتارىندا استانا، الماتى، شىمكەنت قالالارى، سونداي-اق اقتوبە، قاراعاندى، جامبىل، اتىراۋ وبلىستارى اتالادى.
نەگە كوبىنە ەر ادامدار جوعالادى؟
ستاتيستيكا ەر ازاماتتار ءجيىجوعالاتىنىن كورسەتت. بۇل كوبىنە ولاردىڭ:
- ماۋسىمدىق جۇمىسقا شىعۋىنا،
- قىزمەتتىك ءىسساپارلارعا بارۋىنا،
- كەي جاعدايدا كوپ ءىشىپ، ەسىنەن ايىرىلۋىنا بايلانىستى.
جاسوسپىرىمدەردىڭ جوعالۋ سەبەبى
ال جاسوسپىرىمدەر اراسىندا جوعالىپ كەتۋدىڭ نەگىزگى سەبەپتەرى باسقا:
- اتا-انامەن جانجال،
- وتباسى ىشىندەگى جاعىمسىز جاعداي،
- اتا-انانىڭ ىشكىلىككە سالىنۋى،
- جازادان قاشۋ،
- ۇزاق ۋاقىت ويىن كلۋبتارىندا قالىپ قويۋ.
كەيدە كامەلەتكە تولماعاندار مەكەمەلەرىندەگىلەر دە قاشادى.
"24 ساعات كۇتىڭىز" دەگەن ەرەجە جوق
ىشكى ىستەر مينيسترلىگى "24 ساعات كۇتۋ كەرەك" دەەگن ەرەجەنى جوققا شىعاردى. جوعالعانى تۋرالى حابار تۇسكەن ساتتەن باستاپ پوليسەيلەر ۋاقىت وزدىرماي:
- ارىزدانۋشىدان بارىنشا تولىق اقپارات جينايدى (ءومىر سالتى، بايلانىستارى، سوڭعى جۇرگەن جەرى، كيىمى، ەرەكشە بەلگىلەرى)؛
- جەدەل-تەرگەۋ توبى جوعالعان ادامنىڭ سوڭعى بولعان جەرىن، ءۇيىن/پاتەرىن، قىزمەتتىك ورنىن، كولىگىن تەكسەرەدى؛
- مەديسينالىق ۇيىمدار، ارنايى مەكەمەلەر، ءمايىتحانالار بويىنشا سالىستىرۋ جۇرگىزەدى.
ەگەر العاشقى شارالارمەن تابىلماسا، ءبىر تاۋلىكتىڭ ىشىندە ىزدەستىرۋ ءىسى اشىلىپ، ءارى قاراي جۇمىس جۇيەلى جالعاسادى.
كامەرالار، تەلەفون، الەۋمەتتىك جەلى: پوليسيا جۇمىستى قالاي جۇرگىزەدى؟
ىزدەستىرۋ بارىسىندا پوليسيا:
- سوڭعى رەت تۇسكەن بەينەباقىلاۋ كامەرالارىن قارايدى،
- جوعالعان ادامنىڭ ۇيالى تەلەفون ءنومىرىن دەرەۋ تەكسەرەدى،
- الەۋمەتتىك جەلىلەرگە مونيتورينگ جۇرگىزەدى،
- ماڭىزدى اقپارات تۇسسە، ونى جەدەل وڭدەپ، جاڭا باعىتتاعى تەكسەرىستەردى باستايدى.
ىزدەۋدە ەرىكتىلەر دە اسا كومەك بەرەدى
ىزدەستىرۋدە ەرىكتىلەردىڭ كومەگى ەرەكشە. ولارمەن بىرگە:
- جەرگىلىكتى جەردى ارالاۋ،
- كوپشىلىك ورىنداردى (ساۋدا ورتالىقتارى جانە جاستار ءجيى جينالاتىن نۇكتەلەر) پىسىقتاۋ،
- الەۋمەتتىك جەلىدە فوتوبەينەنى تاراتۋ سياقتى جۇمىستار جۇرگىزىلەدى.
ءىىم كريمينالدىق پوليسيا دەپارتامەنتى جوعالۋ تۋرالى ءوتىنىش تۇسكەن كەزدەگى ءوزارا ءىس-قيمىل الگوريتمىن ازىرلەپ، وڭىرلەرگە جىبەردى. ەرىكتىلەرگە بەلگىلى بولۋى مۇمكىن مالىمەتتەردىڭ قاۋىپسىزدىگى ءۇشىن "ۇلگىلىك كەلىسىم" دە دايىندالدى.
رەسمي ستاتيستيكا نە دەيدى؟
قازاقستان رەسپۋبليكاسى باس پروكۋراتۋراسى قۇقىقتىق ستاتيستيكا جانە ارنايى ەسەپكە الۋ كوميتەتىنىڭ مالىمەتتەرى بويىنشا:
- 2024 جىلى – 2 096 ادام،
- 2025 جىلى – 1 683 ادام ىزدەۋگە جاريالانعان.
ال ىشكى ىستەر ورگاندارىنا تاۋلىكتىك كەزەكشىلىك كەزىندە كەلىپ تۇسكەن حابارلامالار ديناميكاسى:
- 2021 – 15 625
- 2022 – 14 277
- 2023 – 16 082
- 2024 – 15 839
- 2025 – 21 090
جاقىنىڭىز جوعالسا، نە ىستەۋ كەرەك؟
- دەرەۋ 102-گە حابارلاسىڭىز نەمەسە جاقىن پوليسيا بولىمىنە بارىڭىز.
- كەيىنگى رەت سويلەسكەن ۋاقىتى مەن ورنىن ناقتى ايتىڭىز.
- سۋرەتىن، كيىمىن، ەرەكشە بەلگىلەرىن (تىرتىق، تاتۋ، كوزىلدىرىك) دايىنداڭىز.
- قايدا بارۋى مۇمكىن ەكەنىن: تۋىس، دوس، جۇمىس ورنى، ۇيرەنشىكتى مارشرۋتتارىن كورسەتىڭىز.
- الەۋمەتتىك جەلىگە حابارلاندىرۋ سالساڭىز، جەكە دەرەكتەردى شامادان تىس جاريالاماڭىز (قۇجات ءنومىرى، بانك دەرەكتەرى ت.ب.).
- پوليسيا سۇراتسا، بايلانىس قۇرالدارىنا قاتىستى مالىمەتتەردى (ءنومىر، اككاۋنت) تولىق بەرىڭىز.
- كەز كەلگەن جاڭا اقپارات شىقسا، سول ساتتە قايتا حابارلاڭىز.